Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
5,5 yıllık AK Parti döneminin özelleştirme karnesi
Dünyadaki küresel finans krizinin kapıya dayandığı Türkiye’de AK Parti hükümetinin en büyük gelir kaynaklarından birisi olan özelleştirmeler de zora girdi.
12 Ekim 2008 / 17:00

EBUBEKİR GÜLÜM'ün haberi

 

Dünyadaki küresel finans krizinin kapıya dayandığı Türkiye'de, cari açık ile dış ticaret açığı tarihin en yüksek seviyesine ulaşırken AKP hükümetinin en büyük gelir kaynaklarından birisi olan özelleştirmeler de zora girdi. 5.5 yıllık iktidarında yaklaşık 30 milyar dolarlık özelleştirme gerçekleştiren AKP iktidarı, buradan elde edilen geliri borç ve faizlerin geri ödemesinde kullandı. Nükleer santral ihalesi gibi fiyasko olmazsa 2008 yılı programında; Milli Piyango, THY, otoyollar, boğaz köprüleri, şeker fabrikaları, Telekom'un kamu payı ile Halk Bankası bulunuyor. Ekonomistler, binası ve arsaları için satılan birçok köklü kurumun 'faaliyetini sürdürdüğüne' ilişkin denetimlerin neden önemsendiğini soruyorlar.

AKP'nin iktidar olduğu 2002-2008 döneminde, Türkiye tarihinin en büyük özelleştirmelerini yaptı. Başta en stratejik kurumlardan Türk Telekom olmak üzere, demir çelik sektörünün kalbi Erdemir ve İsdemir,  tek petrol ithal etme yetkisi olan TÜPRAŞ,  sanayi devi PETKİM, Türkiye'nin tek alüminyum tesisi Seydişehir Eti Alüminyum yanında bir baraj ve 4 taşınmaz ile, TEKEL, DİTAŞ, TAKSAN , GERKONSAN, TÜMOSAN, TZDAŞ, HAVELSAN, THY'ye ait USAŞ, İGSAŞ, Petrol Ofisi, Başak Sigorta, limanlar, kombinalar, depolar ve milyon dolarlık arazili tesisler geçen süre içinde bir bir satıldı.

 

ÖZELLEŞTİRMELER BORCU KAPATAMADI

Peki bu özelleştirmelerden elde edilen gelirler nereye gitti? Bu süre içinde, Türkiye'de bankaların yüzde 44'ü, sigorta şirketlerinin yüzde 80'i, IMKB'nin yüzde 70'i yabancıların eline geçti. Cari açık ise Cumhuriyet döneminin en yüksek seviyesine ulaştı. 1950 ile 2002 yılları arasında 52 yılda Türkiye'nin cari açığı 48 milyar dolar iken AKP iktidarının 5,5 yılında141 milyar dolara çıktı. Aynı dönemde borçlar 130 milyar dolardan 263 milyar dolara yükseldi. Dış borç ise 148 milyar dolardan 445 milyar dolara çıktı. Yapılan özelleştirmeler cari açık ile dış borcu kapatmaya yetmedi. Çünkü Türkiye, yüksek faizle borçlanmaya devam etti. Hatta bu süre de özel sektörün dış borcu da 30 milyar dolardan 112 milyar dolara kadar yükseldi. Özelleştirme için gelen yabancı sermaye yatırım yapmak bir yana, 50 milyar dolara yakan parayı ülke dışına çıkardı.

 

DAHA SATILACAK NE VAR?

2008 yılı Türkiye'de özelleştirme için bir dönüm noktası olacaktı. Ancak 2007 yılında genel seçimler nedeniyle elektrik dağıtım, şans oyunları, otoyol ve köprü özelleştirmeleri ertelenmişti. Bunlardan Milli Piyango 15 Ekim'de satışa çıkıyor. Hazinenin finansman dengesi için bu yıl 9.2 milyar dolarlık özelleştirme yapılması gerekiyor. Bunun için 2008'de özelleştirme sırası bekleyen kuruluşlar arasında yer alan kuruluşlar ve taşınmazlar şunlar:

Boğaziçi Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, Edirne-İstanbul-Ankara Otoyolu, Pozantı-Tarsus-Mersin Otoyolu, Tarsus-Adana-Gaziantep Otoyolu,  Toprakkale-İskenderun Otoyolu,  İzmir-Çeşme Otoyolu,  İzmir-Aydın Otoyolu, Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu, İzmir ve Ankara Çevre Otoyolu, Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş., TEKEL Sigara Tesisleri (62 adet), TEKEL Ambalaj Fabrikası, 24 adet Şeker Fabrikası,  Bandırma, Samsun ve İskenderun Limanları, Sümer Holdinge ait Mazıdağı Fosfat Tesisleri, Akarsu ve göletlerin kullanım hakkı 49 yıllığına özel sektöre devredilecek.

 

ÖZELLEŞTİRME SORULARI

Türkiye'nin en büyük sanayi devleri ile stratejik kuruluşların tartışmalı şekilde satılması, birçok soruyu gündeme getiriyor.

İşte bunlardan birkaçı:

—Dünyadaki krizle birlikte kamulaştırma furyası yaşanırken, Türkiye'de özelleştirme politikalarında bir değişiklik olmayacak mı?

—Özelleştirme Kanununa göre, satılan şirketlerin faaliyetlerine devam etmeleri gerekirken, yüzde 40'ının ticari işlerini sürdürmediği doğru mu?

—Özelleştirilen kuruluşların, 'faaliyeti sürdürme' konusundaki denetimleri neden yapılmıyor?

—Satılan şirketlerin çoğu, binaları ve arsaları için mi alınıyor? Yoksa özelleştirmelerin cazibesi bundan mı?

—Hükümet, dünyadaki kriz hızla yayılırken bu yıl özelleştirmeleri nasıl yapacak?

—Özelleştirildikten sonra faaliyeti sona eren ve kapanan şirketler için hiçbir işlem yapılmamasının hesabını kim ve ne zaman verecek?

 

Kutu kutu kutu

2002-2008 AKP iktidarında satılan bazı kuruluşlar….

 

T. TELEKOM
ERDEMİR,
İSDEMİR,

PETKİM Petrokimya Holding A.Ş
Divrigi Demir Madeni,
Hekimhan Demir Madeni,
İskenderun İsdemir Limanı,
Ereğli Erdemir Limanı
ÇELBOR
Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü (Tasfiye edildi)
TÜPRAŞ Blok Satış,
TÜPRAŞ USAŞ Hissesi,
TÜPRAŞ 18 Taşınmaz
Amasya Şeker Fabrikası
Kütahya Şeker Fabrikası,
Adapazarı Şeker Fabrikası
ESGAZ, BURSAGAZ .
ETİ Elektrometalurji A.Ş.,
ETİ Gümüş A.Ş,
ETİ Bakır A.Ş,
ETİ Krom A.Ş
Çayeli Bakın İşletmesi A.Ş.
K.B.İ. A.Ş. Samsun İşletmesi
K.B.İ. A.Ş. Murgul İşletmesi
Seydişehir Eti Alüminyum A.Ş.

Çeşme Limanı,
Kuşadası Limanı
Trabzon Limanı,
Dikili Limanı
Şehir Hat. Hiz. ve Gemiler,

Sümer Holding-BUMAS
Sümer Holding.-Merinos Halı Markası
Sümer Holding.-Eryağ A.Ş.

TEKEL Alkollü İçkiler San. ve Tic. A.Ş,
TEKEL İkiz Kuleler,

SEKA- Afyon, Balıkesir, Aksu, Kastamonu, Karacasu, Akkuş Yibitaş Torba İşletmesi,
HAVELSAN A.Ş.
ASPİLSAN Askeri Pil San. ve Tic. A.Ş.
MEYBUZ A.Ş.
İstanbul ve Kütahya'da 3 Arsa ve çeşitli İllerde 24 Taşınmaz
USAŞ Hissesi ve USAŞ'ın 11 Lojmanı
TÜGSAŞ A.Ş. Gemlik Gübre San. A.Ş.
SAMSUN Gübre San. A.Ş.
İGSAŞ

SÜTAŞ

KTHY
EBÜAŞ - 6 adet Taşınmaz
Deniz Nakliyatı T.A.Ş. 3 Tanker
Başak Sigorta A.Ş.

Hilton Oteli

Araç Muayene İstasyonları

T.C.D.D. İzmir Limanı
T.C.D.D. Derince Limanı
Sümer Holding A.Ş.'ye ait Mazıdağı Fosfat Tesisleri
Sümer Holding A.Ş. NİTRO-MAK Makine Kimya Nitro Nobel Kimya Sanayi A.Ş. Sümer Holding A.Ş. Barit Öğütme Tesisi

 

Milli Gazete

Bu haber toplam 16083 defa okunmuştur